Ugljikohidrati su složeni organski spojevi bogati energijom koje proizvode biljke uz pomoć reakcije fotosinteze.
Sastav ugljikohidrata
Građeni su od ugljika, vodika i kisika, a kod većine je omjer vodika i kisika 2 : 1, upravo kao kod vode. Zato su i dobili naziv ugljikohidrati kao spojevi ugljika s vodom.
Podjela ugljikohidrata
Iako svi ugljikohidrati imaju isti kemijski sastav, razlikuju se složenošću građe svojih molekula.
jednostavne šećere:
monosaharide (glukozu i fruktozu)
složene šećere:
disaharide (oligosaharide) - (saharozu i laktozu)
polisaharide (škrob i celulozu)
Najrasprostranjeniji u prirodi su jednostavni šećeri glukoza i fruktoza
Monosaharidi (glukoza i fruktoza)
Slatkog okusa, topljivi su u vodi ali se otapanjem u vodi ne mogu rastaviti.
Glukoza i fruktoza imaju istu kemijsku formulu C6-H12-O6 ali se razlikuju po strukturi koja im daje i različita svojstva.
Glukoza
Glukozu nalazimo u grožđu
Glukoza je najrasprostranjeniji monosaharid u prirodi. Može se naći u krvi svih sisavaca, a i u medu i grožđu. Molekule glukoze grade (u većem broju) molekule složenijih ugljikohidrata kao što su škrob i celuloza.
Glukoza ima vrlo sladak okus, lako je topljiva u vodi a također je i neophodna za održavanje života jer kada se razgradi u citoplazmi žive stanice ona oslobađa velike količine energije potrebne za mnoge životne funkcije.
Reagens za dokazivanje glukoze zove se Trommerov reagens. To je lužnata otopina bakrovog II sulfata. U dodiru s glukozom nastaje crvenkasto-smeđi talog.
Fruktoza
Fruktozu (voćni šećer) nalazimo u voću
Vrlo sladak šećer koji je dobro topljiv u vodi. Nalazi se u voću u smjesi s glukozom pa se zato naziva i voćni šećer ili fruktoza. U tkivu se razgrađuje brže od glukoze (pa je zato i vrlo popularna u sportskim pićima ili ljudima oboljelim od dijabetesa).
Fotosinteza
Složen proces pri kojemu se iz ugljikovog dioksida i vode uz pomoć sunčeve svjetlosti i klorofila iz kloroplasta proizvode kisik i šećer. Proces se odvija u zelenom dijelu biljke (gdje ima klorofila) a sastoji se od niza reakcija koje pospješuju prirodni katalizatori (enzimi). Produkt fotosinteze je jednostavni ugljikohidrat glukoza C6H12O6.
jednadžba fotosinteze:
6CO2 + 6H2O -> C6H12O6 + 6O2
